728x90 AdSpace

Bấm nút để theo dõi và chia sẻ các bài viết mới
Tin nhanh

Hoạt động học tập và nội dung của hoạt động phát hiện, giải quyết vấn đề trong Toán học

Trong xu hướng đổi mới căn bản về giáo dục như những gì chúng ta được nghe hiện nay thì việc hiểu, đánh giá và vận dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học hiện đại vào việc dạy học là cần thiết. Hôm nay, chúng tôi tiếp tục chia sẻ, trao đổi với quý thầy cô bạn đọc các vấn đề xoay quanh hoạt động học tập và nội dung của hoạt động phát hiện, giải quyết vấn đề trong Toán học, bài viết của Tiến sĩ Từ Đức Thảo, tổ trưởng tổ Toán thpt chuyên Đại học Vinh.

Vấn đề liên quan:

1. Đặc điểm của hoạt động học tập

1.1. Khái niệm về hoạt động học
Có hai hình thức học tập chủ yếu ở con người là học không chủ định và học có chủ định (hay học tập). Hoạt động học là hoạt động đặc thù của con người được điều khiển bởi mục đích tự giác là lĩnh hội những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo mới, những hình thức hành vi và những dạng hoạt động nhất định, những giá trị.
1.2. Bản chất của hoạt động học
Đối tượng của hoạt động học là tri thức và những kỹ năng, kỹ xảo tương ứng với nó. Muốn học có kết quả, người học phải tích cực tiến hành các hoạt động học tập bằng chính ý thức tự giác và năng lực trí tuệ của bản thân mình.
noi dung hoat dong hoc tap phat hien giai quyet van de trong toan hoc
Ảnh: Hoạt động học tập và dạy học trên lớp
Hoạt động học tập là hoạt động hướng vào làm thay đổi chính mình. Thông qua hoạt động chiếm lĩnh tri thức mà tâm lý của chủ thể mới được thay đổi và phát triển. Người học càng được giác ngộ sâu sắc mục đích này bao nhiêu thì sức mạnh vật chất và tinh thần của họ ngày càng được huy động bấy nhiêu trong học tập và như vậy sự thay đổi và phát triển tâm lý của chính họ càng lớn lao và mạnh mẽ.
2. Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ

2.1. Khái niệm về sự phát triển trí tuệ
Chắt lọc quan điểm của các tác giả tiêu biểu như: X.L. Rubinstêin và B.G. Ananhiep, V.V. Đavưđôv, J. Piaget, N.A. Mensinxcaia… Chúng ta xem sự phát triển trí tuệ là sự biến đổi về chất trong hoạt động nhận thức. Sự biến đổi đó được đặc trưng bởi sự thay đổi cấu trúc cái được phản ánh và phương thức phản ánh của chúng.
2.2. Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ ở học sinh trung học phổ thông
Ở học sinh các lớp trung học phổ thông, tính chủ định được phát triển mạnh ở tất cả các quá trình nhận thức. Tri thức có mục đích đã đạt tới mức rất cao, quan sát trở nên có mục đích, có hệ thống và toàn diện hơn. Quá trình quan sát đã chịu sự điều khiển của hệ thống tín hiệu thứ hai nhiều hơn và không tách khỏi tư duy ngôn ngữ. Tuy vậy, quan sát của các em cũng khó có hiệu quả nếu thiếu sự chỉ đạo của giáo viên. Giáo viên cần quan tâm để hướng quan sát các em vào một nhiệm vụ nhất định, không vội vàng kết luận khi chưa tích lũy đầy đủ các sự kiện.
3. Nội dung của hoạt động phát hiện và giải quyết vấn đề trong dạy học Toán

3.1. Quan điểm về vấn đề, phát hiện và giải quyết vấn đề
Trên cơ sở các phân tích về cách hiểu các khái niệm, chúng tôi đề xuất một ý kiến rằng, một vấn đề là một tình huống có tính vừa sức, thu hút và hấp dẫn đối với chủ thể (đứa trẻ, người học, đối tượng tiếp thu...), vì thế chủ thể đó muốn khám phá tình huống đó một cách đầy đủ để tăng thêm hiểu biết. Chúng tôi quan niệm rằng, phát hiện vấn đề được hiểu theo nghĩa: tìm thấy cái chính mình chưa biết và có nhu cầu muốn biết.
Giải quyết vấn đề được nhận định theo nghĩa thông thường là thiết lập những phương pháp thích ứng để giải quyết các khó khăn, trở ngại. Giải quyết vấn đề vừa là quá trình, vừa là quy trình, vừa là phương tiện cá nhân sử dụng kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm có được trước đó để giải quyết một tình huống mà cá nhân đó có nhu cầu giải quyết. Giải quyết vấn đề không chỉ dừng lại ở ý thức mà yêu cầu chủ thể phải hành động.
3.2. Nội dung của hoạt động phát hiện và giải quyết vấn đề trong môn Toán
Trong Toán học, chúng tôi quan niệm hoạt động phát hiện và giải quyết vấn đề liên quan đến: các hoạt động của học sinh nhằm phát hiện ra trong tình huống - bài toán những yếu tố Toán học cùng các mối quan hệ giữa chúng; tìm thấy hướng giải quyết bài toán - huy động vốn kiến thức và kỹ năng đã có tiến hành thực hiện các hoạt động Toán học (tính toán, biến đổi, suy luận…) để đi đến lời giải bài toán, thực hiện được yêu cầu của bài toán. Như vậy, hoạt động phát hiện và giải quyết vấn đề trong dạy học Toán bao gồm:
+ Phát huy, huy động kiến thức và phương pháp đã biết liên quan tới nội dung những vấn đề cụ thể trong học Toán.
+ Phát hiện hướng giải quyết và tiến hành giải quyết những vấn đề Toán học một cách có kết quả.
+ Vận dụng trong những tình huống học Toán tương tự, đặc biệt và khái quát.
Dưới góc nhìn để thấy rõ hơn trong thành phần hoạt động học Toán thì có thể xem hoạt động phát hiện và giải quyết vấn đề trong học Toán gồm hai hoạt động chính:
* Phát hiện vấn đề trong học Toán;
+ Phát hiện các vấn đề trong tình huống học Toán (xây dựng kinh nghiệm, quy tắc công thức, xác định tính chất; chứng minh định lý; giải bài toán);
+ Phát hiện cấu trúc của bài toán, vấn đề: điều gì đã có, được sử dụng; điều gì cần phải tìm, phải xác định;
+ Phát hiện đường lối của bài toán, vấn đề;
+ Phát hiện sai lầm, nhược điểm trong lời giải.
* Giải quyết vấn đề trong học Toán;
+ Định nghĩa khái niệm; phát biểu định lý;
+ Tiến hành các phép tính toán, suy luận chứng minh;
+ Trình bày lời giải bài toán;
+ Sửa chữa sai lầm, chính xác hoá cách giải quyết.
4. Vai trò của hoạt động phát hiện và giải quyết vấn đề trong học Toán

Mỗi nội dung kiến thức Toán học mà học sinh học được đều liên hệ mật thiết với những hoạt động nhất định. Đó là những hoạt động được tiến hành trong quá trình hình thành và vận dụng kiến thức đó. Trong hoạt động học Toán, mỗi vấn đề được biểu thị thành các câu hỏi, yêu cầu bài toán chưa có sẵn lời giải thích hoặc cách thực hiện.
Để giải quyết được nhiệm vụ học Toán, học sinh cần phải tiến hành những hoạt động phát hiện và giải quyết những tình huống liên quan đến môn Toán: Chẳng hạn: xây dựng khái niệm, hình thành qui tắc, công thức, chứng minh định lý và giải bài tập Toán. Mỗi nhiệm vụ nhận thức trong tình huống đó (dù ở cấp độ nào) cũng có cấu trúc như một bài toán, do đó có thể coi là một bài toán. Vì vậy, có thể nói rằng: vấn đề trong học Toán là bài toán (theo nghĩa rộng) mà học sinh chưa biết lời giải.

Xem thêm: Mối liên hệ giữa giải quyết vấn đề và mô hình hoá toán học
Hoạt động học tập và nội dung của hoạt động phát hiện, giải quyết vấn đề trong Toán học Reviewed by Tân Phúc on 17:02:00 Rating: 5 Trong xu hướng đổi mới căn bản về giáo dục như những gì chúng ta được nghe hiện nay thì việc hiểu, đánh giá và vận dụng các phương pháp, kỹ...

Không có nhận xét nào:

Xin vui lòng để lại vài dòng nhận xét hoặc đánh giá có nội dung. Sự quan tâm, chia sẻ của quý độc giả sẽ tạo ra những trải nghiệm tuyệt vời cho cộng đồng bạn đọc cả nước.